واقعی کۆمەڵایەتی سیاسی ئەمڕۆی کوردستان بزوتنەوەی حەڤدەی شوباتی تێپەڕاندووە (لە یادی دە ساڵەی ئەو بزوتنەوەیەدا)

نادرعبدولحمید

شوباتی ئەمساڵ (٢٠١١) دە ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر خۆپێشاندانێکی بەردەرکی سەرای سلێمانی کە لە پەرەسەندنیا چەند شار و شارۆچکەی تری ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی (یەکیەتی نیشتمانی) گرتەوە و بە بزوتنەوەی (حەڤدەی شوبات) ناوی دەرکرد و بۆ ماوەی دوو مانگی خایەند و بە زەبری چەک و توندوتیژی سەرکوت و خامۆشکرا.

گەرچی ئەم بزوتنەوەیە لەسەر زەمینەیەکی واقعی لە نەبوونی خزمەتگوزاری، گەندەڵی دەسەڵات لە تاڵانوبڕۆی سەروەتوسامانی هەرێمەکە، بەرتەسککردنەوەی ڕۆژبەڕۆژی ئازادیەکان، کوشتنی ڕۆژنامەنوسان و ترۆری سیاسی و پەرەسەندنی سەرکوتگەریەکانی هەردوو هێزی میلیشیایی دەسەڵاتدار سەریهەڵدا، بەڵام بەدوور نەبوو لە کاریگەریەکانی شەپۆلی ڕاپەڕین و شۆڕشەکانی تونس و میسر کە هەر لەو کاتانەدا ڕویاندابوو.

کەشوهەوای فکری و سیاسی ئەو کاتە نەک هەر خەڵکی ئازادیخواز و زەحمەتکێش سەرمەستی ئەوە بوون کە ئەوانیش وەک جەماوەری ڕاپەڕیوی تونس و میسر قۆڵیان هەڵماڵیوە بۆ ڕاماڵینی دەسەڵاتی گەندەڵکاری هەرێمەکە، بەڵکو بە واقعیش ترسێکی وەهای خستبۆ ناو دڵی سەرانی بەرپرس و دەسەڵاتداری هەرێمەکەوە کە ئەو تارماییەیان دەبینی کە خەریکە ئەوانیش چارەنوسیان وەک (زەین ئەلعابدین بن عەلی) و (حوسنی موبارەک)ی لێ دێت، بۆیە زۆر دڕندانە کەوتنە دەستوەشاندن بە تەقەکردن و کوشتنی دەیان لاو و گەنجی تینوی ئازادی و جیهانێکی بەختەوەر، ئەمە جگە لە ڕەشبگیری و زەبروزەنگ بەکارهێنان بەدژیان.

لە یادی هەموو ڕاپەڕین و شۆڕشێکدا، لەوانەش لە یادی ئەم بزوتنەوە ناڕەزایەتیەدا، باس لە وەرگرتنی دەرس و ئەزمون دەکرێت، ئەزمونی هەرە گرینگ ئەوەیە کە دەرکی ئەوە بکەین واقعی کۆمەڵایەتی سیاسی ئەمڕۆی کوردستان بزوتنەوەی حەڤدەی شوباتی تێپەڕاندووە.

خاڵی هەرە گرینگ لێرەدا دەرک کردن و خوێندنەوەیەکی ماتریالیستیانەی واقعی ئێستای هەرێمی کوردستانی عێڕاقە. بارودۆخی ئابوری-کۆمەڵایەتی و سیاسی ئەم هەرێمە لەچاو دە ساڵ لێرەو پێش گۆڕانکاری بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. ئەمەش واتا ئەو بنەما کۆمەڵایەتیەی کە بزوتنەوەکەی دە ساڵ لێرەو پێشی پێکهێنابوو لە ئێستادا گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە بەهۆی پەرەسەندنی سەرمایەداری و کەڵەکەی سەرمایەوە لە هەرێمەکەدا، واتا ئەو زەمینەیەی لەئارادا نەهێشتووە کە ئەو بزوتنەوەیە تیا شکڵیگرت.

لە ئێستادا زوربەی هەرە زۆری لاوان کە پێکهێنەری توێژەکانی ڕۆشنبیران، خوێندکاران و دەرچوانی زانکۆ و پەیمانگاکانن، بە بەراورد بە دە ساڵ لێرەو پێش ژمارەکەیان یەکجار زۆر بووە، چونکە ساڵانە نزیک بە سی (٣٠) هەزار کەس خوێندنیان تەواو کردوە و ڕژاونەتە بازاڕی کارەوە. وە بەهۆی گرتنەبەری ستڕاتیژی نیو-لیبڕاڵی ئابوری و خەسخەسە لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە کە دامەزراندنی لە کەرتی گشتیدا کڵۆمکردوە و خزمەتگوزاریەکانیشی ڕادەستی کۆمپانیا تایبەتەکان کردوە،… بەم هۆیەوە بێکاری و هەژاری ئەم توێژانەی پاڵناوە بەرەو ڕیزەکانی پڕۆلیتاریای کوردستان، لە حاڵێکدا ئەو توێژانە دە ساڵ لێرەو پێش لەکاتی بزوتنەوەکەی حەڤدەی شوباتدا لە جێگەوڕێگەیەکی کۆمەڵایەتی و ئابوری وەهادا بوون کە چاویان بڕیبووە پەیوەست بوون بە داوێنی چینی مامناوەندی و بورژوازیەوە.

هەروەها بەشێکی بەرچاوی وردەبورژوازییش لە ئەهلی کەسەبە و خوردە مالیک هەڵوەریونەتە ڕیزەکانی چینی کرێکارەوە. لە حاڵێکدا لە فەترەی زێڕینی تەخشان و پەخشانکردنی دۆلارەکاندا (٢٠٠٣-٢٠١٠) لەلایەن بەرپرسانی هەردوو حزبی دەسەڵاتەوە، ئەم توێژە سەرگەرمی چنینەوەی قازانج و چاویان بڕیبووە پەرپێدانی بزنێس و بەربڵاوکردنی پڕۆژەکانیان و پەیوەست بوونیان بە ڕیزەکانی بورژوازیەوە.

بەمپێیە ئاڵوگۆڕێک لە پێکهاتەی چینە کۆمەڵایەتیەکاندا هاتۆتەئاراوە کە بۆتە بەرتەسک بوونەوەی چینی مامناوەندی و وردەبورژوازی و بەرفراوان بوونێکی یەکجار گەورەی چینی کرێکار، بە ڕاددەیەک کە زوربەی هەرزۆری دانیشتوانی ئەم کۆمەڵگەیە ئەوانەن کە داماڵراون لە هۆکانی بەرهەمهێنان (کە خاڵی جەوهەریە لە پێناسەی چینی کرێکاردا) و ئامادەن تا سەرمایە هەلی کاریان بۆ بڕەخسێنێ بۆ ئەوەی بتوانن ژیانێکی ئاساییان هەبێت. بەڵام هەتا گریمان قەیرانی مالی و ئابوری و پەتای کوڕۆناش لە ئارادا نەبوونایە، نە لە بەرژەوەندی و نە لە توانای سەرمایەدا بوو لە هەرێمەکەدا ژیانێکی ئاسایی بۆ ئەم هەموو حەشاماتەی چینی کرێکار فەراهەم بکات. ئێستا بە  ئاشکرا دەبینرێت کە سەرمایەداری و دەسەڵاتی بورژوا ناسیونالیستی کورد تەواو کەوتۆتە جەمسەرێکی دژ بە فەراهەمبوونی ژیانێکی ئاسایی زوربەی هەرەزۆری دانیشتوانی کۆمەڵگەکە، ئەمەش واتا لەڕووی بابەتیەوە ئەو  زەمینەیە ئامادەیە بۆ وەلانانی ئەم سیستمە ئابووری و سیاسیە کۆمەڵایەتیەی کە لەگەڵ ژیانی ئاسایی زوربەی کۆمەڵگەدا ناکۆکە، و لەشوێنیدا پایەگوزاری سیستمێکی تری ئابووری و سیاسی کۆمەڵایەتی تازە بۆتە زەرورەتێکی بابەتی.

بەم پێیە بنکەی کۆمەڵایەتی بزوتنەوە ناڕەزایەتیەکان و خۆپێشاندان و ڕاپەڕینەکان ئاڵوگۆڕێکی جدی بەسەردا هاتووە و هەرچی زیاتر گوزارش لە ناڕەزایەتیەکی کۆمەڵایەتی تەواو پڕۆلیتاری دەکات لەلایەن توێژە زەحمەتکێش و بێبەش و بێکارکراوەکانی ئەو چینەوە.

هەروەها لە سێ دەیەی ڕابردووی دەسەڵاتدارەتی ناسیونالیزمی کوردیشدا بەسەر هەرێمەکەدا، تەواوی جومگەکانی ئابوری وڵات لەلایەن کەمایەتیەک لە سەرمایەدارانەوە دەستی بەسەرا گیراوە، کە خاوەن کۆمپانیا و دۆلارن بە ملیۆن و ملیار، و لە بەرپرسانی حکومی و ئەندامانی پلەباڵای حزبە قەومی و ئیسلامی و هەتا ئۆپۆزیسیۆنیەکانیش پێکهاتووە، بەتایبەتیش توێژێک لە پاوەنکاران کە نوێنەری سەرمایەی مۆنۆپۆلن لە بنەماڵە و بەرپرسانی پلەباڵای حزبەکانی پێکهێنەری حکومەتی هەرێم و خاوەن میلیشیا پێکهاتووە.

چ بزوتنەوەکەی سەردەشت عوسمان لە (٢٠١٠)دا و چ بزوتنەوەی حەڤدەی شوباتی (٢٠١١)، لەو بنکە کۆمەڵایەتیە کرێکاریە بەرفراوانە بەهرەمەند نەبوون، بەڵکو وێڕای ناڕەزایەتی خەڵکی زەحمەتکێش دژ بە نەبوونی خزمەتگوزاریەکان و گەندەڵی، ناڕەزایەتیەکی بەرفراوانی ڕۆشنبیرانی لیبڕاڵ ناسیونالیستیش پێکهێنەری ئەو بزوتنەوانە بوو، کە خوازیاری حکومەتی یاسا و دەوڵەتی دامەزراوەیی و ئازادی هەرچی زیاتر و بەربڵاوتری ڕۆژنامەگەری و بیروڕا بوو، وە توانیبویان ئاسۆ و ئامانجی ئەم بزوتنەوانە لە قاڵب بدەن و زەمینەی باڵادەستی حزبە ئۆپۆزیسیۆنە قەومی و ئیسلامیەکانی ئەو کاتە فەراهەم بکەن بەسەریاندا.

ئەوەی کە لە ئێستادا بەتایبەت لە دوای خۆپێشاندانەکانی (ئۆکتۆبەری ٢٠١٥)ەوە دەبینرێت کە بۆچی ڕۆشنبیرانی لیبراڵ و حزبە ئۆپۆزیسیۆن و نیوە ئۆپۆزیسیۆنە قەومی و ئیسلامیەکان وەک دە ساڵ لێرەو پێش نە دەتوانن ئاسۆ و ئامانجی ئەم بزوتنەوە ناڕەزایەتیانە لە قاڵب بدەن و نە سواری شەپۆلەکانی ببن بە ئاسانی، تەنها لەوەوە سەرچاوەی نەگرتووە کە جەماوەر ئەزمونی کردوون، گەرچی ئەمەش خاڵێکە، بەڵام خاڵی جەوهەری ئەو بنکە کۆمەڵایەتیەی ئەو ناڕەزایەتیانەیە لە ئێستادا کە وجودی ئەوانی کردۆتە شتێکی نامۆ پێیان.

بەڵام تا ئەو کاتەی ئاسۆ و ئامانجی سۆشیالیستی لەناو ئەو بزوتنەوە ناڕەزایەتیانەدا باڵادەستی بەدەست نەهێنێت ئەوا ئاسۆ و ئامانجی بورژوا قەومی و لیبڕاڵی و ئیسلامی نفوز و کاریگەری خۆیان بەسەر ئەو بزوتنەوانەدا لە شکڵ و شێوازی تردا وە لە کەناڵی ترەوە دادەسەپێنن.

ئەم بزوتنەوە ناڕەزایەتیانە، لەهەر فەترەیەکی دیاریکراودا بەدەوری خواستگەلێکی دیاریکراوی ئابوری و کۆمەڵایەتیدا شکڵ دەگرن و ڕووبەڕووی دەسەڵات و حکومەتێک دەبنەوە کە جگە لە سەرکوت، دەستڕۆیشتووییەکەی بۆ ڕیفۆڕم و سازش لەگەڵ ئەم بزوتنەوەدا زۆر سنوردار و لاوازە، بۆیە ئەگەری پەرەسەندنی ئەم بزوتنەوانە بۆ ئاستێکی بەرزتری کێشمەکێش لەگەڵ دەسەڵات و بەدژی سەراپای ڕژێمەکە لەئارادایە. ئەمەش لە سەرێکیەوە پەیوەستە بە ئاسۆیەکی سیاسی ڕادیکاڵ و شۆڕشگێڕی کۆمۆنیستیەوە کە لەناو ئەو بزوتنەوانەدا هەر لە ئێستاوە ئامانجدارانە کار بکات.

مەسەلەکەش هەر ئەوە نیە کە مادام ئێمە کۆمۆنیستین دەمانەوێت ئاسۆی سیاسی کۆمۆنیزم زاڵبکەین بەسەر بزوتنەوە ناڕيزایەتیەکاندا، بەڵکو بەدیاریکراوی لەبەرئەوەشە کە پەرەسەندن و گەشەکردنی ئەو بزوتنەوە ناڕەزایەتیانە بۆ ئاستێکی وەها کە بتوانن پایەکانی ئیستیبدادی بورژوا ناسیونالیست لە کوردستاندا تێکبشکێنن و خواستەکانی جەماوەر بێنەدی و ئازادی و خۆشبژێوی (ڕەفاه) فەراهەم بکەن، هیچ ڕێگەیەکی تریان لەبەردەمدا نییە تەنها ئەوە نەبێت کە ناڕەزایەتیە جۆراوجۆرەکانی هەموو توێژە کۆمەڵایەتیە جیاجیاکانی کرێکاران و زەحمەتکێشان و لاوانی کچ و کوڕی بێبەش و بێکار و هەژارکراو، لەناو چوارچێوەی بزوتنەوەیەکی سۆشیالیستی یەکپارچە و تێکسمڕاودا لێکهەڵبپێکرێن بە ئاسۆیەکی ئینتەرناسیوناڵیستیەوە و ببێت بە بەشێکیش لە بزوتنەوەیەکی سەراسەری و سۆشیالیستی کرێکاران و زەحمەتکێشانی تەواوی عێڕاق.

ئەمە ئەو گرێ مێژووییە یەکلاکەرەوەیە کە کۆمۆنیستەکانی کوردستان لە ئێستادا لەبەردەم یەکلاکردنەوەیدان.

١٢-٢-٢٠٢١

اضف رد

لن يتم نشر البريد الإلكتروني . الحقول المطلوبة مشار لها بـ *

*

x

‎قد يُعجبك أيضاً

گەنج وەکو هێزێکی کۆمەڵایەتی

ڕزگار عومەر هەڵدانەوەی مەلەفی "گەنج وەکو هێزێکی کۆمەڵایەتی" لەسەر نیازێك یان لەسەر ئیختیارێك نیە لە ...

کۆکاکۆلاکەی نیچە!

عومەر خەتات لەم چەند ڕۆژانەی کۆتایی ساڵی پێشوو (٢٠٢٠) و سەرەتای ساڵی نوێ، هاوڕێم پێشڕەو ...

دوو ڕاپۆرتە هەواڵی کرێکاری لە ووڵاتی مەغریبەوە

ئامادەکردنی: عەبدوڵا ساڵح یەکەم: ڕۆژی (٨-٢-٢٠٢١) لە شاری تەنجە کە دەکەوێتە باکوری ئەو ووڵاتە کارەساتێکی ...

دە ساڵ بەسەر شۆڕشی تونس و میسردا، ئەی دەربارەی گۆڕانکاری شۆڕشگێرانە لە ئێستادا چی؟

موئەیەد ئەحمەد دە ساڵ بەسەر شۆڕشی میسردا تێدەپەڕێت، کە لە (٢٥)ی کانونی دووەمی (٢٠١١)دا بەرپابوو، ...

هەشتی شوبات بوکی خوێناوی

طارق فتحي "ئەم کودەتایە  بۆ ئێمە دەستکەوتە" روبیرت کومر ... ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمەریکا، ...

%d مدونون معجبون بهذه: