قوڵکردنەوەی ئەزمەی دامەزراندنەوەی دەوڵەت پەککخستنی ماکینەی سیاسی هەڵبژاردن و پەرلەمان

جەمال کۆشش

بزوتنەوەیەکی بەهێزی ناڕەزایەتی جەماوەری چەوساوە بۆ گۆڕینی دەسەڵاتی سیاسی لە عێراق و کوردستان (وەک ئەوەی لە ڕاپەرینی ئۆکتۆبەری ٢٠١٩ ە و لە دیسەمبەری ٢٠٢٠ دا لە کوردستان بەرپا کرا)، پاکشەکشەیەکی بەسەردا سەپێنرا. تاقمی سیاسی و حزبەکانی بورژوازی لە ئاستی عێراق و کوردستان بەو ڕاستیە گەیشتن کە خەڵکی زەحمەتکێش و هەژارکراو، توڕەییان بە ئاستێکی یەکجار مەترسیدار گەیشتووە. پرۆسەی ٣٠ ساڵەی کوردستان و ١٨ ساڵەی دەسەڵاتدارەتی عێراق بە هیچ جۆرێک شەرعیەتی مانەوەیان نەماوە. ئەجندای بۆرژوازی لۆکالی و نێونەتەوەیی،  هەڵبژاردنەوەی پەرلەمان و دامەزراندنەوەی دەوڵەت و ڕێککەوتنی بەغدا و هەولێر و پێکهێنانی کوتلەی نوێ ئەو هەوڵانەن بۆ وەڵامدانەوە بە کێشەی پەیداکردنی ئامڕازێک کە دەسەڵات لە نێوخۆیی بۆرژوازیدا بهێڵێتەوە.

سیاسەتی سازدانەوەی دەوڵەت و پێکهاتەکانی (بۆ هەردوو حکومەتی -عێراق و هەرێم)، هەمان پرۆسەیە و تەنانەت هەمان حزب و لایەنن کە جارێ تر دەچنە (سێرک)ەکەوە هیچ ئاڵوگۆڕێک تەنانەت بە ڕوکەشیش پێناچێت ڕووبدات، وە پێناچێت ئاڵوگۆڕ لە جوگرافیای سیاسیشدا ڕووبدات، تەنها ئەگەری دابەشکردنەوەی سەرلەنوێی پۆستەکان هەیە. کاتێ بۆرژوازی نێوخۆیی عێراق بە پشتیوانی و هاوئاهەنگی و هاوکاری دەوڵەت و ڕێکخراوە جیهانیەکان (ئمپریالی و بانکە جیهانیەکان)،  توانی خۆی بە سازبداتەوە، گرنگترین پێگەی هێز بەدەستدەهێنێ.

دەتوانێرێت، لەزۆر ڕووەوە، وە گرنگە ئەو میکانیزم  و فێڵ و تاکتیک و ڕێککەوتنە نهێنی و ئاشکرایانە بکۆلێنەوەکە ئێستا لە بازاڕی  سیاسی دا ڕوودەدەن، بەڵام گرنگتر لەوانە دیاریکردنی ناوەڕۆکی پشتێکردنی ئەو “بەڕێزانە” یە  بە باشتربوونی لانی کەمی ژیان، ماف و شکۆی هاوڵاتیان. لاچوونی فشاری ڕاستەوخۆی ڕاپەڕینە جەماوەرییەکان و سوتانی بارەگا و مەکۆ و ڕەمزەکانی پێشەواکان، دەستی ئاوەڵاکردن بۆ دابینکردنەوەی دەسەڵاتی خۆیان هەر بەو کردەوە و پلانانەی  پێشووتریان. هیچ لایەنێک و لیست و قەوارەیەک، تەنانەت ئیدعایەک و بەڵێنی درۆیەکی هەڵبژاردنیش بە پێویست نازانن. هەموو هاوپەیمانەتیەک کراوەیە (سەدر-بارزانی)، (بارزانی-عەلاوی)،… یەکێتی-کۆمەڵ-یەکگرتوو، گۆڕان-یەکگرتوو… مەسەلەکە بەتەواوی پەیوەندی بە حەساسترین بەشی سیاسەتەوە هەیە (کورسی-دەسەڵات، سەرۆک و پەرلەمان و وەزیرەوە) هەیە.

سەرنجڕاکێش لەم هەلبژارنەدا، رێککەوتنە لەسەر پرۆژەی پێشوەختەی دەولەتی ئایندە، پرۆژەی ئابووری-سیاسی، ئیدی هیچ بایەخێکی جددی نییە کام هێز و لایەن لە نێو بەشبەشێنەکەدا، سەردەکەوێت. گرنگ سکەکە و قیتارەکە ماوەیەکە بەڕێکەوتووە. نەخشەی “پەڕەی سپی” و سیاسەتی خەسخەسە و ئاژاوەیەکی ڕێکخراوەیی و وردکردنی زیاتری ئەستۆی خەڵک و دابینکردنی هەلومەرجی ئەوپەڕی ڕەنجکێشی جەماوەری کرێکاران.

ڕاپرسیەکانی بەشداری جەماوەر لە هەڵبژاردن، لەئاستێکی زۆر نزمدایە، خۆپیشاندانە جەماوەرییەکان- مام ناوەند- و تووڕەیی خەڵک لە ئاستێکی بەرزدایە، مانگرتنەکان و کۆبونەوە ناڕەزایەتیەکان هەروا، هەندێک گروپ وکەسایەتی و نوسەرو رۆشنبیر، هەڵوێستی هۆشیارانەی ڕەدکردنەوەی پرۆسەی هەڵبژاردنیان ڕاگەیاندووە. یەکخستنی ریزەکانی جەماوەرلەدەورەی (نا ) یەکی ڕادیکال و پڕ کردەوەی شۆڕشگێڕانەی ئاراستەکراو ڕووەو قوڵکردنەوەی ئەزمەی سازماندانەوەی دەولەت رۆڵیکی یەکجار گرنگ وسەراسەری دەگێڕێت.

هەلسوڕاوانی کرێکاران و سۆشیالیست و کۆمۆنیستەکان، ژنان و … دەتوانن لە نێو ئەم  بزوتنەوە و ناڕەزایەتی و کێشمەکێشە چینایەتییەدا لەسەر چارەنوسی داهاتووی پەرلەمان-دەوڵەت، ئەزمەی تەواوی سیستەمەکە قوڵبکەنەوە، گروپی خوارەوە دروست بکەن و بزوتنەوە کۆمەڵایەتیە سەراسەرییەکان و ناوەندەکانی خەبات دابمەزرێنن. پێکەوەگرێدانی خەباتی چینایەتی هاوڵاتیانی عێراق ڕۆڵێکی یەکجار یەکلاکەرە دەبینێت.

جەماوەر تەنها سیاسەتی بایکۆت و پاسیف هەڵنەبژێرێت، بەڵکە  چالاک لە بزوتنەوە کۆمەڵایەتی یەکان و بەداخوازییە و مافە سەرەتاییە بنچینەیی کاندا ڕیزی سەربەخۆیی و هێزی خۆی لە فۆرمی هێزە واقعی و سەرئەرزییەکاندا بەڵام تەواو دیموکراتی و ڕاستەخۆییانە دابمەزرێنێ. لەئاستی هەرێمەکان و شار و شارۆچکەکاندا میتینگی جەماوەری ساز بدەن و بەرەو ڕووی حزبە بەشدار بووەکانی پرۆسەی هەڵبژاردن ببنەوە.

حزب ولایەنە ناسیۆنالیست و ئیسلامیەکان، پێیانوانەبێت، تارمایی شۆرش ڕەویوەتەوە و نۆرەی شەڕە دەنووکی هەڵبژێدراوە لۆکاڵیەکانیانن. نۆرەی مڕ خۆشکردنی دوبارەیە بە نۆێنەرایەتی قەوم و تایفەکانیان.

پرۆسەی سازدانی هێزێکی کۆمەڵایەتی شۆڕشگێر لەدەرەوەی پرۆسەی هەڵبژاردن و نایەکی ڕادیکاڵی سەراسەری ڕۆچوو بە نێو جەماوەری ناڕازی هەرێم و شار و شارۆچکەکاندا، ئەگەری قوڵکردنەوەی ئەزمەی دەوڵەتی بەرجەستەتر دەکاتەوە. هێزێک کە بۆخۆی و لەپێناو ئازادی خۆی و ڕزگاری و مافەکانی هاوڵاتیان و کرێکاران و بێبەشاندا، پەرچەمی داواکاریی کۆتایهاتنی ئەم چینە مشەخۆرو دز و گەندەڵەی بەرزکردۆتەوە.

٢-٥-٢٠٢١

جەمال کۆشش

اضف رد

لن يتم نشر البريد الإلكتروني . الحقول المطلوبة مشار لها بـ *

*

x

‎قد يُعجبك أيضاً

شەش ساڵ حوکمی زیندانی و دادگای پیاچونەوەی هەرێم

نەواد بابان ئە‌گە‌ر دادگا سەربەخۆ بوایە و یاسای مەدەنی سە‌روە‌ر بوایە‌ ‌لە‌م ھە‌رێمە‌‌دا،  ئێستا دە‌بوایە‌ ...

سەما، گڕی ئازادی دەربڕین و نواندنی موسیقایی جەستەیە

 ئەوەی فورسەتی  بەم توانا سەرکوتکارییەی لایەنە ئیسلامیەکان لە دژی هونەری یەکسانیخوازی و ئازادیخوازی بە خشیوە، ...

لە یادی (کۆمۆنەی پاریس)دا

موئەیەد ئەحمەد ئەمڕۆ (١٨-٣-٢٠٢١)، سەد وپەنجا ساڵ بەسەر بەرپاکردنی کۆمۆنەی پاریسدا تێئەپەرێ. پێشوازی فراوان و ...

شەنگال لەناو بەرداشی کێشمەکێشێکی جیۆ-سیاسیدا

چاوپێکەوتن لەگەڵ عەبدوڵا ساڵح ڕەوت: هاوڕێ عەبدوڵا سالح سوپاس کە بۆ ڕۆژنامەی ڕەوت کاتت گونجاند تا ...

مەسەلەی ژنان، ئازادی و سۆشیالیزم

نادر عەبدولحەمید بەراوردێک سەرهەڵدانی سەرمایەداری و پوکانەوەی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانی دەرەبەگایەتی وەک پڕۆسەیەکی هێواش و ئارام ...

%d مدونون معجبون بهذه: