منظمة البديل الشيوعي في العراق تنظيم شيوعي عمالي منهجه الفكري والسياسي ماركسي مستنبط من “البيان الشيوعي”
نادر عەبدولحەمید
کۆمەڵگە لە لێواری تەقینەوەدا
بەدوای گرێبەستە (١١٠) ملیارەکەی سەرەک وەزیرانی هەرێم لە واشنتن لە (١٩ی ئایاری ٢٠٢٥)، وەزارەتی دارایی حکومەتی ناوەندی عێڕاق ناردنی بەشە بودجە و مووچەی مانگانەی هەرێمی ڕاگرت، و ڕایگەیاند کە حکومەتی ناوەندی هەموو بەشە بودجەی ئەمساڵی (٢٠٢٥)ی ناردووە و تا ساڵی ئایندەی (٢٠٢٦) هیچ بڕە پارەێکی تر نانێرێت.
ئێستا کە لە ناوەڕاستی مانگی حەوت (تەمموزی ٢٠٢٥) داین مووچەی مانگی پێنج و شەشیش نەدراوە، ئەمەش بارودۆخی ئابووری ژیان و گوزەرانی کرێکاران و فەرمانبەرانی هەرچی زیاتر سەختتر کردووە، و هێندەی تریش پەرەیداوە بە بێکاری و هەژاری و برسیەتی و لەگەڵیشیا توڕەیی و نەفرەتی جەماوەر چەند قات زیادی کردووە دژ بە دەسەڵاتدارەتی هەرێمەکە.
مەسەلەکەش هەر تەنها نەدانی مووچەی ئەم دوو سێ مانگەی ڕابردوو نیـیە، بەڵکو لە دە (١٠) ساڵی ڕابردوودا حکومەتی هەرێم (٥٦) مووچەی فەرمانبەران و کرێکارانی کەرتی گشتی قەرزارە بە بڕی دە (١٠) ملیار دۆلار خەمڵێنراوە، ئەمە جگە لەوەی کە پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەرانیشی ڕاگرتووە و دەرماڵەکانیشیانی بڕیوە.
ئەگەر بەر لە هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمان (٢٠-١٠-٢٠٢٤) چاوەڕوانییەک هەبووبێت بۆ گۆڕانکاری لەم ڕێگەیەوە، ئەوا هەرزوو ئەو خۆشخەیاڵیـیە بەسەر چوو، لە ئێستادا دوای تێپەڕینی هەشت مانگ بەسەر ئەو هەڵبژاردنەدا نە پەرلەمان کۆبۆتەوە و نە کابینەی نوێی دەیەمی حکومەتیش پێکهاتووە، وە حکومەتی کاربەڕێکەر وا دوو ساڵە وەک حکومەتی ئاسایی درێژە دەدات بە ژیانی خۆی و بە سیاسەتە دژە جەماوەریـیەکانی.
بەم پێیە ئەم جەماوەرە کە لە لایەن هەردوو حزبی دەسەڵاتدار و حکومەتی هەرێمەوە، بێ مووچەیی و بێکاری، هەژاری و برسییەتی، داسەپاوە بەسەریاندا و بێ بەشکراون لە زۆرێک لە خزمەتگوزاریـیە سەرەتایـیەکانی ژیان، و هیچ بوارێکیش بۆ ئاڵوگۆڕی ڕیفۆڕمیستانە و پەرلەمانتاریستانە لەبەردەمیاندا لەئارادا نەماوەتەوە، لە ئێستادا لە توڕەیی و بێزاریدا بەدەست ئەم دەسەڵاتەوە پیشیان خواردۆتەوە و لەسەر ئان و ساتی خۆیانن بۆ تەقینەوە بەڕووی دەسەڵاتدا.
ڕۆڵی دژە شۆڕشی پێشوەختە
ئاسایش و هێزە میلیشیاکانی هەردوو حزبی دەسەڵات و حکومەتی هەرێم کە لە ڕابردوودا بە شێوازێکی توندوتیژ، بە گرتن و شکەنجەدان و سەرکوتگەری هەتا کوشتنیش، وەڵامی ئەم ناڕەزایەتیـیە چینایەتیانەیان داوەتەوە، لە ئێستادا لە حاڵەتی ئامادەباشیدان و ڕۆڵی دژە شۆڕشێکی پێشوەختە دەبینن بۆ هەر ئەگەرێکی ڕاپەڕینی جەماوەری، و ڕایانگەیاندووە کە ڕێگە بە دەربڕینی هیچ جۆرە ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانێک نادەن بە بیانووی ئەوەی کە گوایە “باروودۆخەکە هەستیارە”!
بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا جەماوەری وەتەنگهاتوو لە بەشێک لە شار و شارۆچکەکاندا جموجوڵی ناڕەزایەتیـیان لەخۆ نیشانداوە و چەند خۆپێشاندانێکی بەرایی لە چەند شار و شارۆچکەیەک دەستی پێکردووە، وەک ئەوەی شەوی (١٣-٧-٢٠٢٥)ی شارۆچکەی (وەرتێ)ی سەر بەقەزای ڕەواندز لە پارێزگای هەولێر، کە تیایدا هێزە چەکدارەکانی (ئاسایش) وێڕای بێ ڕێزی کردن بە خۆپێشاندەران کە دژ بە نەبوونی کارەبا لەم گەرمای هاوینەدا ناڕەزایەتیـیان دەربڕیووە، بە تەقەلێکردنیش هاوڵاتیـیەکیان کوشتووە.
هەروەها ڕۆژی دواتر (١٤-٧-٢٠٢٥) لە سلێمانی، (ئاسایش)ی شارەکە لە کاتێکدا کە هەڵساوە بە دەستبەسەرکردن و گرتنی چەند هەڵسوڕاوێک، توندوتیژیشی بەرامبەریان نواندووە و ڕووخسار و دەموچاویان شوێنی برین و شکەنجەی پێوە دیارە، ئەمەش تەنها لەبەرئەوەی پێشووتر ئەم هەڵسوڕاوانە ڕایانگەیاندبوو دژ بە پێنەدانی مووچەکانیان خۆپێشاندانێک وەڕێدەخەن لە شارەکە. ئەمە و هەڵسوڕاوێکی تر لە شاری هەولێر کەوتۆتەبەر پەلامار و شکەنجەدان و هەموو ڕووخسار و دەموچاوی بریندارکراوە، و هەڕەشەی لێکراوە کە ئەگەر نەوەستێت لە ڕەخنەگرتن لە دەسەڵات و حزبەکانی فەرمانڕەوا، ئەوا زمانی دەبڕن!
ڕوون و ئاشکرا دیارە کە لە دەرونی ئەم کۆمەڵگەیەدا بزووتنەوەیەکی شۆڕشگێڕانەی جەماوەری زەحمەتکێش لە جۆشوخرۆشدایە بۆ ڕزگاربوون لە باروودۆخی ئێستا، و حکومەتی هەرێم و هەردوو حزبی دەسەڵاتداریش زەندەقیان لێی چووە و پێشوەختە خۆیان خستۆتە حاڵەتی ئامادەباشیـیەوە بۆ لەباربردن و سەرکوتکردنی وەک هێزی ڕێکخراوی دژە شۆڕش.
هەروەک چۆن بزووتنەوەی ناڕەزایەتی جەماوەری زەحمەتکێش لەمیانەی دوو دەیەی ڕابردوودا ئەزموونی بەدەستهێناوە لە ڕووبەڕووبوونەوەیدا لەگەڵ دەسەڵات و لە مامەڵەیدا لەگەڵ حزب و لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکانی قەومی و ئیسلامی، بە هەمان شێوەش هێزەکانی (ئاسایش) و دامودەزگای سیخوڕی [(پاراستن) و (دەزگای زانیاری)] سەر بەهەردوو حزبی دەسەڵاتدار، ئەزموونێکی سەرکووتگەری زۆریان بەدەستهێناوە لە ڕاوەدوونان و گرتن و شکەنجەدان و کوشتوبڕی و لە ئێستادا وەک هێزێکی پڕۆفیشناڵی سەرکوتگەر و دژە شۆڕش ئامادەن بۆ گیانی جەماوەری ناڕازی و هەڵسوڕاوانی مەیدانی ناڕەزایەتیـیەکان.
ئەم چرکە ساتەی ئێستا گوزارشێکی چڕ و پڕ دەکات لە خەباتێکی چینایەتی جەماوەری زەحمەتکێش و دەسەڵاتێکی سەرکوتگەر و خزمەتکاری سەرمایە و سەرمایەدارانی خاوەن بانکە ئەهلیـیەکان، خاوەن کۆمپانیا و پڕۆژە بارزگانیـیەکان، و وەبەرهێنەرانی دەرەکی و ناوخۆیی لەم هەرێمەدا.
بە بارمتەگرتنی جەماوەری زەحمەتکێشی هەرێمەکە بۆ کۆمپانیاکان
ئەم بارودۆخە وەنەبێ شتێکی تازە بێت، بەڵکو دەیەیەک زیاترە کە توێژە کۆمەڵایەتیـیەکانی جەماوەری زەحمەتکێش؛ مامۆستایان، خانەنشینان، کرێکارانی ژینگەپارێز، خوێندکاران، شوفێرانی هاتووچۆ و گواستنەوە، خاوەن پێداویستی تایبەت، فەرمانبەران و مووچەخۆرانی کەرتە جۆراوجۆرەکانی دەوڵەتی وەک تەندروستی، لاوانی کچ و کوڕی بێکار، ژنان و کچانی چەوساوە، جەماوەری زەحمەتکێشی گەڕەکە کرێکاری و هەژارنـشـیـنەکان … بە کورتی و بە کوردی تەواوی توێژ و بەشە جۆراوجۆرەکانی چینی کرێکار لە هەرێمی کوردستانی عێڕاق، بەردەوام لە ناڕەزایەتی دەبڕیندا بوون، کە ماوە نا ماوەیەک بە شێوازی مانگرتن و گردبوونەوەی ناڕەزایەتی و شەپۆلی گەورەی خۆپێشاندان گوزارشیان لە خۆیان کردووە.
لێرەوە نەک هەر حکومەتی هەرێم و هەردوو حزبی دەسەڵاتدار، بەڵکو ڕیزێکی بەرینیش لە میدیاکاران و قەڵەمبەدەستانی ناسیونالیست هۆکاری نەهامەتیـیە ئابووری و کۆمەڵایەتیـیەکانی خەڵکی هەرێمی کوردستان لە بێ مووچەیی، بێکاری و هەژاری و کۆچ و ڕەوی لاوان بۆ هەندەران … هتد، دەگەڕێننەوە نەک بۆ دوژمنی سەرەکی ناوخۆ، بەڵکو بۆ دووژمنێکی دەرەوەی سنوری ئیداری هەرێمەکە و بە ئەنقەست پەردەپۆشی هۆکارە سەرەکیـیەکەی دەکەن کە ئەویش دەسەڵاتدارەتیـێکی چینایەتیـیە و بە بنبەستێکی هەمەلایەنە گەیشتووە بەپێی سیاسەتە ئابووریـیە نیولیبرالیزمەکەی بەتایبەتیش مایەپووچی ئەو پلانەی کە هەیبوو لە پەیوەند بە بەرهەمهێناننی نەوت و بەبازاڕکردنی جیهانیانەی، وەک (نەخشەی پەرەپیدان و سەربەخۆیی ئابووری) حکومەتی هەرێم.
بە دڵنیـیایـیەوە ناسیونالیزمی شۆفێنیستی عەرەبی تائیفی و مەزهەبی باڵادەست و فەرمانڕەواش لە عێڕاق، لە کێشەکانیاندا لەگەڵ حکومەتی هەرێم و هەردوو حزبی دەسەڵاتدار، مووچە و قوتی خەڵکی زەحمەتکێشی هەرێمەکەیان کردووە بە بارمتە، بەڵام بەر لەوە حکومەتی هەرێم و هەردوو حزبە دەسەڵاتدارەکەی ژیان و چارەنووسی ئەم جەماوەرە زەحمەتکێشەیان کردۆتە بارمتە بۆ خاوەنانی کۆمپانیا و بانکە ئەهلییەکان، بۆ خاوەنانی پڕۆژە ئابووری و بازرگانیـیەکان و بۆ سەرمایەدارانی وەبەرهێنەری ناوخۆ و دەرەکی. بەم پێیە ژیان و چارەنوسی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشی کوردستان لەنێوان بەرداشی دوو دووژمنی سەرەکیدا دەهاڕدرێت، کە یەکێکیان لە ناوخۆی هەرێم و ئەوی تر لە دەرەوەی سنوری ئیداری هەرێمە، جا چ عێڕاقی بێت یان ڕۆژهەڵاتناوەڕاستی یا جیهانی. لە ڕاستیدا شەڕی ئەم دووژمنانەی جەماوەری زەحمەتکێش چ ناوخۆیی و چ دەرەکی لەسەر ئەوەیە کام لایەیان چارەنووس و ژیان و گوزەرانی ئەو جەماوەرە دەکاتە بارمتە وەک کارتێکی فشار بەکاری دێنێت دژ بەوانی تر.
ئەوەتا حکومەتی هەرێم، بەلافوگەزافی ئابووری سەربەخۆی کوردستانەوە و بەبێ گەیشتن بە ڕێکەوتنێک لەگەڵ حکومەتی ناوەندی، لە (٢٠١٤)ەوە نەوت و گازی هەناردەی بازاڕەکانی جیهان دەکرد، و چەندین کۆمپانیای ناوخۆیی و دەرەکیی جیهانی ملیارەها دۆلار سوودیان لێ چنیوەتەوە، کەچی حکومەتی هەرێم دوای فرۆشتنی زیاتر لە ملیارێک بەرمیل نەوت، سی (٣٠) ملیار دۆلار قەرزارە! چارەسەری ئەم قەرزەش نەک بەدانانی باج لەسەر داهات و لەسەر سوو (ڕبح)ی ملیارە کەڵەکەبووەکانی ئەو کۆمپانیایانە و سەرمایەداران، بەڵکو بە بڕینی خزمەتگوزاری گشتی لە هاوڵاتیان و دانانی باجی جۆراوجۆر لەسەریان و پێنەدانی مووچەی مووچەخۆران و بڕینی دەرماڵە و وەستاندنی پلەبەرزکردنەکانیانەوە کێشەی قەرزاریـیەکەی چارەسەر دەکات.
نەک هەر ئەوە، بەڵکو نەوتیش بە نرخێکی هەرزان و مفت دابین دەکات بۆ پاڵاوگەکانی کەرتی تایبەت، تا بەنرخێکی بەرز نەوت و بەنزین و گاز بدەنەوە بە هاوڵاتیان و سود بچننەوە و کەڵەکەی ملیۆنان و ملیارەها دۆلار بکەن لەسەر حیسابی گیرفانی جەماوەر، ئەمە ڕێک نمونەیەکی سمبۆلیکە لە بە بارمتەگرتنی جەماوەری زەحمەتکێشی هەرێمەکە بۆ کۆمپانیاکان و سەرمایەداران، لەوسەریشەوە بانگەوازی هەمان جەماوەر دەکات فریای کەوێت چونکە هەرێمە فیدڕاڵییەکە و حکومەتەکەی لە مەترسیدایە!
نیولیبرالیزم، سیاسەتی ئابووری چینایەتی
حکومەتی هەرێم ئاگاهانە و نەخشەمەندانە، وە بەپێی پلان و ڕێنماییەکانی (بانکی نێودەوڵەتی) و ڕاوێژکارە ئەمریکی و ئەوروپییەکانی، کەرتی گشتی بەرەو هەڵوەشانەوە و پوکانەوە بردووە و بەرپرسیارەتی خۆی لە دابینکردنی خزمەتگوزاریـیە گشتیـیەکان و دامەزراندن و کارپێدان وەلاناوە، لە بەرامبەریشدا هەرچی سەروەت و سامانی گشتی کۆمەڵگەیە بە یاسا قۆرخی کردووە بۆ وەبەرهێنەران و سەرمایەداران، کە بە ملیۆنان و ملیارەها دۆلاریان کەڵەکە کردووە، وە بارودۆخێکی ناهەمواری بێ مووچەیی، بێکاری و هەژاری و برسیەتیـشی داسەپاندووە بەسەر جەماوەری زەحمەتکێشی هەرێمەکەدا و ناڕەزایەتیـیەکانیشیان بە ئاگر و ئاسن سەرکوت دەکات.
ئەوە ڕێک شەڕێکی فکری و سیاسی چینایەتیـیە کە بەرەی دەسەڵات و بەشێکی بەرین لە بزووتنەوەی ناسیونالیزمی کورد دژی ناڕەزایەتیـیە جەماوەریـیەکانی هەرێمەکە کێشەکە وا وێنا دەکەن لەنێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی بەغدا، کە ئەوە هەر بەغدایە مووچە و قوتی خەڵکی هەرێمی کردووە بە بارمتەی کێشەکانی و دەیانەوێت پەردەپۆشی بەبارمتەگیراوی جەماوەری زەحمەتکێش و کرێکاری هەرێمەکە بۆ کۆمپانیاکان و سەرمایەدارانی خاوەن بانکە ئەهلییەکان و پڕۆژە ئابووری و بازرگانیـیەکان بکەن.
بەڵام لەگەڵ هەموو ئەم پڕووپاگەندە ناسیونالیستیەشدا، ئەم ناڕەزایەتیـیانە، لە یەک دوو دەیەی ڕابردووەوە، پێ بەپێی پەرەسەندنی سەرمایەداری و کەڵەکەبوونی سەرمایە لای کۆمپانیاکان و قەیرانی دارایی حکومەتی هەرێم و داسەپاندنی سیاسەتی بێ مووچەیی بەسەر کرێکار و کارمەند و مووچەخۆرانی کەرتی گشتیـیدا، بەڵێ ئەم ناڕەزایەتیـیانە تا هاتووە پێ بەپێ خسڵەتە چینایەتیـیەکەی بە دژی حکومەتی سەرمایە و سەرمایەداران بەرجەستەتر بۆتەوە.
ئەمە و بزووتنەوەی ناڕەزایەتـیی جەماوەری زەحمەتکێش هەر لە دوو دەیەی ڕابردوودا تا هاتووە ناوەڕۆکی دژە جەماوەری زەحمەتکێشی ئەم دەسەڵاتەی لا ڕۆشنتر بۆتەوە و خۆشباوەڕیی بە چاکسازیـیە پوچەڵەکانی حکومەتی هەرێم، و لافوگەزافی کوردایەتییەکەی وەلاناوە، بەڵام نەیتوانیوە پاشەکشە داسەپێنێت بەسەریا، چۆکی پێ دابدات تا خواست و مافە زەوتکراوەکانی توێژە جۆراوجۆرەکانی خەڵکی زەحمەتکێش و ناڕازیی بەدەست بێت.
ئەمەش بەپلەی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ناڕێکخراوبوون و بۆ نەهاتنەمەیدان بە ئاسۆیەکەوە کە ڕووبەڕووی هۆکاری ڕیشەیی و جەوهەری ئەم کێشەیە ببێتەوە کە ئەویش سیاسەتە ئابووری و کۆمەڵایەتیـیە چینایەتیـیەکانی حکومەتی هەرێمە لە گرتنەبەری سیاسەتی نیولیبرالیزم، وەک لەسەرەوە ئاماژەمان پێداوە. هەر ئەم ئاسۆیەشە کە سەربەخۆیی چینایەتی و ڕیزی سەربەخۆی بزووتنەوەی ناڕەزایەتی دەپارێزێت لە ئەجیندای ڕەوتە فکری و سیاسیـیەکانی بورژوازی.
هێز و ئیرادە لە ڕێکخراوبوونی ئەو توێژە کۆمەڵایەتیـیانە و لە یەکگرتوویی هەموو ئەو توێژە زەحمەتکێشانەدایە لەسەر ئاستی شار و شارۆچکەکان لە بزووتنەوەیەکی سەراسەری لە هەرێمەکە و لە هەمانکاتیشدا لە خۆلێکهەڵپێکانیشیدایە بە بزووتنەوەی ناڕەزایەتی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشی سەراسەری عێڕاق. ئەمەش ئەرکی هەڵسوڕاوانی کۆمۆنیست، کرێکارانی ڕابەر و پێشڕەو، چالاکوانانی بزووتنەوە ناڕەزایەتیـیە جەماوەریـیە جۆراوجۆرەکانە، کە بە ئاسۆیەکی سۆشیالیستی شۆڕشگێرانەی دژە نیولیبرالیزمی حکومەتی هەرێم لە هەوڵی ڕێکخراوکردن و سەروسامانداندا بن بە بزووتنەوەیەکی سیاسی یەکگرتوو و یەکپارچەی چینایەتی کرێکاران و زەحمەتکێشان.
وە هەر ئەم ڕێگەیەشە دەتوانێت ناڕەزایەتیـیەکانی جەماوەر بەدووری بگرێت لە بەهرەبەرداری حزب و ڕەوتە ناسیونالیستەکان و لیبراڵ ڕیفۆڕمیستەکان و ئیسلامیـیەکان بۆ ئەجیندا سیاسیـیەکانیان، وە هەر لێرەشەوەیە کە دەتوانرێت ئاڵتەرناتیڤێکی پڕۆلیتاری و سۆشیالیست بخرێتە بەردەم کۆمەڵگە لەبەرامبەر گشت ئاڵتەرناتیڤە ڕەنگاوڕەنگەکانی بورژوا ناسیونالیستی لیبڕاڵ – ڕیفۆڕمیست و ئیسلامی سیاسی و ڕەوتە فاشیستەکاندا، کە لە توانایدا بێت جەماوەری زەحمەتکێش لە بارمتەیی هەردوو حکومەتی ناوەندی عێڕاق و حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕزگار بکات، وە هەر لەم ڕێگەیەشەوەیە کە لە پڕۆسەیەکی خەباتکارانەدا هەم دژ بەدەسەڵاتی بورژوازی و هەم دژ بە ئاڵتەرناتیڤە جۆراوجۆرەکانی ئۆپۆزسیۆنی بورژوازی، ئیرادەی چینایەتی ئەو جەماوەرە لە شۆراکاندا بەرجەستە دەبێتەوە وەک هێزێکی مادی شۆڕشی سۆشیالیستی.
تێبینی: ئامادەکردنی ئەم وتارە بەر لە (١٧-٧-٢٠٢٥) بوو، کە لەو ڕۆژەدا ڕێکەوتنی نێوان بەغدا و هەرێمی كوردستانی تیا پەسندکرا، لەسەر (هەناردەی نەوت، داهاتی نەوتی و نانەوتی و موچەی فەرمانبەرانی هەرێم).
ئەم ڕێکەتنە لە کورت ماوەدا تارمایی تەقینەوەی جەماوەری ناڕازی بەڕووی حکومەتی هەرێم و هەردوو حزبی دەسەڵات دەڕەوێنێتەوە، مووچەیەکی مەمرەمەژی دابین دەکات، بەڵام چارەسەری بێکاری و برسیەتی و بێ مافی ناکات کە ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە سیاسەتی ئابووری چینایەتی ڕژێمە سیاسیەکەی هەرێمەوە، بۆیە هیچ لە جەوهەری هاوکێشە چینایەتییەکان ناگۆڕێت و درەنگ یا زوو جارێکی تر ئەو تارمایـیە ترسناکە نەک هەر لەبەرامبەر دەسەڵاتدا، بەڵکو لەبەرامبەر ئۆپۆزیسیۆنەکەشیدا دێتەوە مەیدان، هەر لێرەشەوە ئەرکی کۆمۆنیستەکان و ڕابەرانی بزووتنەوەی کرێکاری و هەڵسوڕاوانی ناڕەزایەتییەکان لەشوێنی خۆی باقییە.
ناوەڕاستی – تەمموزی – ٢٠٢٥
(ئەم ووتارە لە ڕۆژنامەی ڕەوت ژمارە ٣٧ ی تەمموز ٢٠٢٥ بڵاو کراوەتە).
