گەنج وەکو هێزێکی کۆمەڵایەتی

ڕزگار عومەر

هەڵدانەوەی مەلەفی “گەنج وەکو هێزێکی کۆمەڵایەتی” لەسەر نیازێك یان لەسەر ئیختیارێك نیە لە نێوان لیستێك لە دۆسیەدا؛ بەڵکو بۆ هەر هێزێکی سیاسی بەرپرسیار دەبێ وەکو بنەڕەتێکی ستراتیژی سیاسی و ڕێکخستن مامەڵەی لەگەڵ بکرێ.

بۆ هەندێك لە هێزە سیاسیە چەپەکان، بە تایبەتی ئەوانەی لەم ٢٠ ساڵەی دواییدا هیچ ئاماژەیەک نیە بە تازەبوونەوەیان، لە ڕووی فیکر و لە ڕووی ستراتیژ و تەکتیك، هێشتا دۆسیەی گەنج لە ووڵاتێکی وەکو عێراق (بە هەرێمیشەوە) بریتیە لە مامەڵەکردن لەگەڵ چەند “کێشەیەکی” دابڕاوی توێژێکی تەمەنی دیاریکراو، بریتیە لە بەکەم گرتنێکی کارەساتباری پۆلبەندی توێژە ناوەنجیە کەمبایەخەکان لە بەراورد بە کۆنسێپتی “زۆرانبازی چینایەتی”.

ئەم نووسینە دژ بەم جۆرە لەوەهمە و پێی وایە دۆسیەی گەنج چیتر “توێژ” نیە، بەڵکو ئێمە لە بەرامبەر قەوارەیەكی سەرەکی “چینێك” داین، کە پانتاییەکی گەورەی دیموگرافی لە ژمارەی سەرجەمی دانیشتوانی ووڵات دەگرێتەوە، هەروەها پانتاییەکی سەرەکیشە لە هێزی کار و بێکار،  بڕوانە خشتەی ژمارە ١:

خشتەی ژمارە١
ژمارەی دانیشتوانی عێراق لە ئێستادا  41 ملیۆن
ژمارەی ڕەگەزی مێ 49.38%
ژمارەی ڕەگەزی نێر 50.62%
ڕێژەی گەنج لە سەرجەم ژمارەی دانیشتوان 57%
ژمارەی پێشبینی کراوی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٣٠ 50.2 ملیۆن
ڕێژەی پێشبینی کراوی گەنج لە ژمارەی دانیشتوان بۆ ساڵی ٢٠٣٠ 53%
سەرچاوە:

https://www.arab-reform.net

https://populationstat.com/iraq

 

کە ڕێژەیەکی ترسناکی ئەم قەوارەیە ساڵ بەساڵ دەچنە نێو هێزی “بێکاری”، بڕوانە خشتەی ژمارە ٢.

 

 

 

 

 

 

 

 

خشتەی ژمارە ٢
ڕێژەی بێکاری گەنجان لە ساڵی ١٩٩٩ تا ساڵی ٢٠٢٠
سەرچاوە:

https://www.statista.com/statistics/812116/youth-unemployment-rate-in-iraq

 

دەوڵەتی عێراق لە پلانی فەرمی ستراتیژی “گەشەپێدان”ی خۆیدا بۆ ساڵانی ٢٠١٨-٢٠٢٢، بە تایبەتیش لەو بەشەی تایبەتە بە وەڵامدانەوە بە دۆخی هێزی کار و هێزی بێکاردا بە ٦ خاڵ بێتوانایی خۆی دەرخستووە لە دۆزینەوەی چارەسەربڕوانه:

(خطة التنمية الوطنية/جمهورية العراق/ وزارة التخطیط/٢٠١٨ – ٢٠٢٢ الصادرة في: حزيران ٢٠١٨/ صفحة ٤٥ الی ٤٧)

لێرەدا ئامانج تەنیا ڕەخنەگرتن نیە لە دەزگای دەوڵەت و بێتواناییەکانی، بەڵکو زیاتر مەترسیەکە ئەوەیە؛ ئەم هێزە گەورە کۆمەڵایەتیە، چۆن دەتوانێ ببێتە ماتریاڵی مرۆیی هێزی سیاسی ئاینی و ڕاستڕەو، یان لە ڕیگەی میلتاریزە کردنەوەی عێراق لە ڕیگەی تەجنیدی ئیجباری ئەم هێزە کۆمەڵایەتیە ببێتەوە بە سوپایەکی فاشیست!

هێزی کۆمەڵایەتی “گەنج” لەبەردەم ئەگەری کراوەدایە؛ ئەم ئەگەرانە چەندە دەکرێ ئاراستەیەکی پێشڕەوی و شۆڕشگێرانە وەربگرێت، بە هەمان ئاست و بەڵکو زۆرتریش لەبەردەم ئەگەری ترسناکی ڕاستڕەوەی دایە، بە تایبەتی کاتێك “بۆشایی” هۆشیاری و ئایدیۆلۆژی یەك دەگرێتەوە لەگەڵ تەشەنەی دیاردەی نەخۆشیەکانی توندڕەوی ئاینی و نەتەوەیی و تائییفی نێو سۆشیال میدیاکاندا بە تایبەتیش لە نێو گەنجاندا.

شارەکان پێویستە سێنتەری ڕێکخستنی هێزی سیاسی بن، لە نێو شارەکانیش هێزی کۆمەڵایەتی گەنج پێویستە میحوەری سەرەکی بێت، ئەمە تەنیا جۆرێك نیە لە وەبەرهێنانی (استثمار)ی سیاسی بەڵکو جۆرێکە لە ڕکێف کردنی “ئایندە” لەبەردەم شەپۆڵەکانی نادڵنیایدا، چونکە ئەگەر ئەو هێزە سیاسیەی بەتەمایە دەستی بگاتە گەورەترین پانتایی جەماوەر دەبێ لە نێو شارەکان خاوەنی ڕێکخستن و دیسپلینی سیاسی بێت کە بتوانێ ئیحتیوای ئەم هێزە کۆمەڵایەتیە کاریگەرانە بێت کە دەتوانن هاوکێشەی سیاسی بگۆڕن.

زۆربەی ئەزموونەکانی هێزە پێشڕەوەکان لە وەهمی ڕادیکاڵ بوونی دەستکردا، گرنگی نادەن بە مەعریفەی گشتی و زانستی سۆسیۆلۆجی و دەروناسی و ڕۆڵی ئەم زانستانە لە تیژکردنەوەی بنەما زانستیەکانی جیهانبینی سیاسی، ئەگەر ئەو گرنگیە هەبوایە ئێمە شایەدی زیادبوونی نفوزی هێزی سیاسی پێشڕەو دەبووین لە شارەکاندا لە ٢٥ ساڵی رابردوودا، لە سالێ ١٩٥٥ وە تا ئەمڕۆ ژمارەی دانیشتوانی شارەکان دراماتیکانە زیاد دەکات (بڕوانە نەخشەی ژمارە ٣) لە نێو ئەم زیادبونەشدا گەنج گەورەترین پێکهاتەی دیموگارفیە بە هەردوو ڕەگەزی مێ و نێر، ئەم واقیعە دیموگرافیە دەتوانی وەکو بێ دەسەڵاتیی و دۆش داماوی ڕێکخستنی مامەڵەی لەگەڵ بکەیت، دەشتوانی وەکو “دەرفەت” مامەڵەی لە گەڵ بکەیت.

خشتەی ژمارە ٣
سەرچاوە:

https://www.worldometers.info/demographics/iraq-demographics/

 

هێزی سیاسی جدی نابێ زیادبوونی ژمارەی دانیشتوانی عێراق و زیادبوونی ڕێژەی گەنج لە سەرجەمی دانیشتوان تەنیا وەکو زانیاریەکی جوگرافی یان دیمۆگرافی سەیر بکات، ئەم گۆڕانکاریە لە ژمارەی دانیشتوان لە وەزنی کۆمەڵایەتی گەنج وەرچەرخانێکی مێژوویی زۆر هەستیارە و دەشێ لە کۆنتڕۆلی هەموو هێزێکی پێشڕەو دەربچێ و بچێتە یان شەپۆڵێك لە وون بوونی بێسەروبەری سیاسی و کۆمەڵایەتی یان بکەوێتە ژێر ڕکێفی هێزە ڕاستڕەوەکان.

اضف رد

لن يتم نشر البريد الإلكتروني . الحقول المطلوبة مشار لها بـ *

*

x

‎قد يُعجبك أيضاً

ژنانی کرێکار لە باکوری شاری بەغدا لە ژیانێکی سەخت و دژواردا دەژین

چاوپێکەوتنی ڕەوت لەگەڵ هاوڕێ ئیقباڵ سەڵاڵ ڕۆژنامەی ڕەوت: سەرەتا سوپاس کە  بەدەنگ داواکەمانەوە هاتی. تۆ ...

ژنکوژی وخۆکوشتن و توندوتیژی – تا کەی!

شیرین عەبدوڵا ماوەیەکە لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و سۆشیال میدیاکانەوە هەواڵی زیاد بونی ڕێژەی دیاردەی ژن ...

شەش ساڵ حوکمی زیندانی و دادگای پیاچونەوەی هەرێم

نەواد بابان ئە‌گە‌ر دادگا سەربەخۆ بوایە و یاسای مەدەنی سە‌روە‌ر بوایە‌ ‌لە‌م ھە‌رێمە‌‌دا،  ئێستا دە‌بوایە‌ ...

سەما، گڕی ئازادی دەربڕین و نواندنی موسیقایی جەستەیە

 ئەوەی فورسەتی  بەم توانا سەرکوتکارییەی لایەنە ئیسلامیەکان لە دژی هونەری یەکسانیخوازی و ئازادیخوازی بە خشیوە، ...

لە یادی (کۆمۆنەی پاریس)دا

موئەیەد ئەحمەد ئەمڕۆ (١٨-٣-٢٠٢١)، سەد وپەنجا ساڵ بەسەر بەرپاکردنی کۆمۆنەی پاریسدا تێئەپەرێ. پێشوازی فراوان و ...

%d مدونون معجبون بهذه: